فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو
فهرست مطالب
فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو
فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو بسیار اهمیت دارد. بخشی از موفقیت جراحی شما، به فیزیوتراپی بعد از جراحی وابسته است. فیزیوتراپی در بازگشت دامنه حرکت مفصل زانو و بهبود قدرت و راه رفتن مستقل موثر است. در فیزیوتراپی غزال اندیشه و شهریار، فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو با کیفیت بالا زیر نظر فیزیوتراپیست متخصص و باتجربه انجام می شود.
تاریخچه تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی زانو
تعویض مفصل زانو برای اولین بار توسط فردی به نام “فرگوسن” گزارش شده است. او در سال ۱۸۶۱ اقدام و تعویض مفصل زانو کرد. آرتروپلاستی موفق زانو از سال ۱۹۷۱ توسط “گاستون” و با استفاده از پروتز های دارای سطح تماس صاف انجام شد. بسیاری از اشکالات پروتز های قدیمی تر، امروزه برطرف شده است و امروزه موفقیت جراحی تعویض مفصل زانو بسیار خوب است. آرتروپلاستی مفصل زانو در ایران از سال ۱۳۶۳ و در بیمارستان شفایحیائیان شروع شده و تا به حال تعداد بسیاری از بیماران تحت جراحی و توانبخشی تعویض مفصل زانو قرار گرفته اند.
موارد کاربرد تعویض مفصل زانو
درد شدید مفصل هنگام وزن اندازی یا حرکت، که در توانایی های عملکردی اختلال ایجاد می کند.
تخریب گسترده غضروف مفصلی به علت آرتریت و آرتروز پیشرفته
بی ثباتی یا محدودیت شدید حرکتی
دفورمیتی مشخص زانو مثل زانو پرانتزی یا زانو ضربدری
شکست درمان های جراحی یا غیر جراحی قبلی
روش و برش جراحی در آرتروپلاستی زانو
طی جراحی آرتروپلاستی زانو، روی پوست سطح جلویی ،زانو از پروگزیمال پتلا (بالای کشکک) تا دیستال تو بروزیته تیبیا(استخوان ساق)، یک برش طولی زده میشود. جراح برای دسترسی به مفصل، عضله چهار سر را کنار زده (یا بریده) و سپس زانو را خم می کند و تمام مفصل زانو شامل انتهای تیبیا و فمور و همچنین منیسک ها و لیگامان متقاطع جلویی و بسته به ایمپلنت، لیگامان متقاطع پشتی (PCL) را بریده و خارج می کند و سپس پروتز را قرار می دهد.

اگر زانو دفورمیتی داشته باشد، برای ایجاد راستای مناسب تعادل بافت نرم و لیگامان را برقرار میکند. زخمها به طور کامل شستشو داده شده و یک درن قرار داده میشود و سپس جراح برش را توسط بخیه میبندد.
آرتروپلاستی کامل زانو ممکن است با حفظ لیگامان متقاطع پشتی (PCL) انجام شود که در این صورت به ان Cruciate retaining (sparing) TKA گویند؛ این لیگامان ثبات -قدامی خلفی پروتز را فراهم می کند.
آرتروپلاستی کامل زانو که در آن هر دو لیگامان متقاطع برداشته شوند را آرتروپلاستی کامل زانو با ثبات پشتی Posterior stabilized TKA گویند؛ در این حالت ثبات ،مفصل به ایمپلنت بستگی دارد. اگر آستر پلی اتیلنی بین قسمت فمورال و تیبیال قرار بگیرد به آن Mobile bearing TKA گویند. در روش جراحی کم تهاجم (Minimally invasive) عضله چهارسر بریده نمیشود و یا فقط یک برش ۱ تا ۲ سانتیمتری در VMO بوجود می.آید این ،روش از آسیب به مکانیسم اکستنسوری جلوگیری کرده و در نتیجه، امکان انقباض بهتر عضله را در مقایسه با روش جراحی سنتی استاندارد که در آن تاندون چهارسر بریده می شود فراهم می کند.
برش پوست نیز خیلی کوتاهتر است( ۳ تا ۵ اینچ در برابر ۸ تا ۱۲ اینچ ) که ضربه به بافت نرم را محدود می کند. ایمپلنت مورد استفاده در این روش مشابه ایمپلنت استفاده شده در روش سنتی است. این روش محبوبیت بیشتری دارد زیرا سبب بروز درد کمتر و از دست دادن خون کمتر و در نتیجه کاهش مدت بستری در بیمارستان، بهبود سریعتر دامنه حرکتی و قدرت و کم شدن زمان استفاده از کراچ یا واکر می شود.
عوارض عمل جراحی بعد از تعویض زانو
آرتروفیبروزیس ( تشکیل بافت اسکار یا چسبندگیهای فیبروزی درون یا اطراف مفصل) ممکن است پس از هر عمل جراحی در زانو بروز پیدا کند که موجب محدودیت خم و صاف شدن زانو و حرکت کشکک میشود که میتوان با پیشگیری و تشخیص زود هنگام محدودیتهای دامنه حرکتی از بروز آن جلوگیری کرد.
برنامه درمانی در بیماران تعویض کامل مفصل زانو
- درمان دارویی
پس از عمل جراحی، ممکن است از داروهای آنتی بیوتیک و ضد انعقاد خون استفاده شود. - فیزیوتراپی بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
فیزیوتراپی بعد از عمل جراحی تعویض مفصل زانو با روند صحیح طراحی و پیش برده می شود. توانبخشی بیمار با توجه به سن، علت اولیه تعویض مفصل، شدت آرتریت موجود، درگیری بافت نرم اطراف، درجه راستای استخوانی که اصلاح شده است، نوع پروتز بکار رفته، روش تثبیت پروتز و اهداف بیمار انجام می شود. امروزه بیمار در سریعترین زمان ممکن بلند شده و مدت کوتاهی راه میرود ( برای کاهش مشکلات قلبی عروقی و تنفسی که منجر به کاهش میزان مرگ و میر می شود) به علاوه این برگشت سریع به فعالیت، منجر به برگشت سریع قابلیت های عضلانی و حرکتی می شود.
- درمانهای الکتریکی و حرارتی فیزیوتراپی
پس از ترخیص میتوان برای کاهش درد و تورم از ترکیب سرما و فشار بهره برد. همچنین استفاده از این روش ترکیبی، ترمیم زخم را تسریع کرده و خونریزی را کاهش میدهد. استفاده از تحریک کننده های الکتریکی همزمان با تمرین درمانی موجب تقویت بیشتر عضله چهارسر میشود. می توان از بیوفیدبک هم با اهداف مختلف استفاده کرد.
- درمانهای دستی
بدست آوردن مجدد دامنه حرکتی ممکن است به تحرک مفصل زانو نیاز داشته باشد. موبیلیزیشن مفصل زانو و کشکک تقریباً ۴۸ ساعت بعد از جراحی شروع میشود. - تمرین درمانی
تمرین درمانی شامل تمرینات دامنه حرکتی، باز آموزی عضلات و بهبود قدرت، تکنیک های تمرینی عصبی عضلانی( pnf)، استفاده از دستگاه cpm، استفاده از دوچرخه ثابت و وزن اندازی می باشد که باید تحت نظر فیزیوتراپیست به صورت مرحله ای و دقیق انجام شود.
در ۴ تا ۶ هفته اول بعد از جراحی تحمل وزن عامل بسیار مهمی است. با پیشرفت پروتزهای با سطح متخلخل (Porous Coated)، تحمل وزن عاملی مؤثر در جلوگیری از شل شدن پروتز است. تحمل وزن در ابتدا باید به صورت DWB (حدود ۱۰ پوند به مدت ۲ تا ۳ هفته) ادامه یابد تا سلولهای استخوانی فرصت راهیابی به شیارهای پروتز را داشته باشند.
مواردی که در وزن اندازی باید رعایت شوند، عبارتند از:
میزان تحمل وزن به نوع ایمپلنت ،پروتز، نوع تثبیت، سن، اندازه و کیفیت استخوانی بیمار و اینکه آیا از بی حرکت کننده زانو حین راه رفتن استفاده می شود، بستگی دارد. برای تحمل وزن حتما باید به توصیه پزشک و فیزیوتراپیست عمل شود.
این بیماران نخواهند توانست به فعالیتهای شدید برگردند و باید این مسئله را در نظرداشته باشند.
مراحل توانبخشی بیماران بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
درمان بلافاصله بعد از جراحی و از اطاق احیاء شروع می شود. اهداف عبارتند از بازآموزی عضلات توسط مدالیتی های فیزیوتراپی، کاهش تورم و شروع حرکت مفصل تمرین زود و کاستن سریع تورم بافت نرم، در ادامه درمان بیمار اثر مفیدی دارند. از نظر تئوری استفاده از ماشین حرکت غیر فعال مداوم (CPM) در این بیماران مفید بوده و اثرات زیر را به دنبال دارد:
۱ – کاهش سریع تورم مفصل
۲- کاهش درد پس از جراحی در نتیجه آمادگی برای درمان های بعدی
۳- برقراری مجدد دامنه حرکتی زانو بازگشت سریع دامنه خم شدن زانو
۴- جلوگیری از انفیلتره شدن سلولهای فیبری چربی به داخل کپسول
۵- جلوگیری از گسترش چسبندگی و کانترکچر و در نتیجه جلوگیری از بروز سفتی مفصل
۶- تحریک تاندون و لیگامان در حال ترمیم
۷- تسریع روند ترمیم محل برش مفصل در حال حرکت
۸- افزایش تبادلات مایع سینویال و در نتیجه افزایش سرعت ترمیم و ترمیم غضروف مفصلی
۹- جلوگیری از بروز اثرات ناشی از بی حرکتی
۱۰- کاهش احتمال بروز ترومبوز وریدهای عمقی (DVT) و آمبولی
۱۱- ترخیص سریعتر
۱۲ کاهش احتمال نیاز به جراحی منیپولیشن
شکل دستگاه Continuous Passive Motion
استفاده از CPM برای دستیابی سریعتر به دامنه خم شدن زانو این امکان را فراهم میکند تا بیمار در انجام فعالیتهای روزمره زندگی خود، استقلال بیشتری داشته باشد.
***بنابراین تمرین های دامنه حرکتی در مرحله اول توانبخشی، از اولویت ویژه ای برخوردارند. تمرین های دامنه حرکتی باید هرچه سریعتر پس از عمل شروع شود؛ تا از خشکی مفصل و محدودیت حرکتی آن جلوگیری شود.
باز آموزی عضلات و تمرینات بازگشت قدرت عضلات اطراف مفصل زانو نیز بسیار مهم است و باید به صورت مرحله ای و با تجویز فیزیوتراپیست انجام شوند. و در نهایت توانبخشی و تمرین درمانی بیماران بعداز تعویض مفصل زانو، تمرینات حس عمقی و تعادلی زیر نظر فیزیوتراپیست انجام می شود.
فیزیوتراپی بعد از عمل جراحی تعویض مفصل زانو بسیار با اهمیت بوده و در کلینیک فیزیوتراپی غزال در اندیشه شهریار، زیر نظر فیزیوتراپیست مجرب با کیفیت بالای درمان و تجهیزات مدرن انجام می گیرد.
فیزیوتراپی بعد از آرتروپلاستی زانو شهریار با تعیین وقت قبلی در کلینیک فیزیوتراپی غزال اندیشه با کیفیت بالای خدمات انجام میگیرد.
سوالات متداول فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو
بازگشت به فعالیت روزمره و تفریحی بعد از جراحی تعویض مفصل زانو چگونه است؟
در میان بیمارانی که تحت عمل تعویض مفصل کامل زانو قرار میگیرند، کسانی پیدا می شوند که به فعالیت های تفریحی خود همانند بازی گلف، تنیس تفریحی، شنا و بولینگ برگشته اند. بازگشت به شغل و فعالیت های تفریحی بسته به موفقیت جراحی، فیزیوتراپی بعد از جراحی و پیگیری خود فرد در توانبخشی و درمان می تواند متفاوت باشد.
بلافاصله بعد از تعویض مفصل زانو چه مواردی را باید رعایت کنیم؟
بیمار نباید زیر زانوی خود بالشت بگذارد.
فیزیوتراپی را نباید به تعویق اندازد.
نحوه راه رفتن و وزن اندازی طبق دستور پزشک و فیزیوتراپیست باشد.
دارو ها به موقع استفاده شود.
از استفاده از گرما بر روی محل جراحی بلافاصله بعد از جراحی تا مدتی که فیزیوتراپیست اجازه دهد، خودداری شود.
حداقل تا ۶ هفته بعد از جراحی از رانندگی خودداری شود. برای تعیین زمان رانندگی حتما با پزشک و فیزیوتراپیست مشورت شود.
تمرینات درمانی طبق تجویز پزشک و فیزیوتراپیست به صورت مرتب انجام شود.
کلینیک تخصصی فیزیوتراپی بعد از تعویض زانو در اندیشه شهریار
اگر بهتازگی جراحی تعویض مفصل زانو انجام دادهاید و به دنبال یک مرکز معتبر برای آغاز روند توانبخشی خود هستید، کلینیک فیزیوتراپی غزال انتخابی مطمئن برای شماست. فیزیوتراپی بعد از تعویض زانو، نقش مهمی در بازگشت دامنه حرکتی طبیعی، کاهش درد و جلوگیری از خشکی مفصل دارد. در این کلینیک، درمانها کاملاً شخصیسازی شده و بر اساس نوع پروتز، وضعیت عضلات و اهداف هر بیمار برنامهریزی میشود.
ما با استفاده از جدیدترین تکنیکهای درمانی مانند تمرین درمانی پیشرفته، دستگاه CPM، تحریک الکتریکی، درمان دستی و تمرینات تعادلی، به بهبود عملکرد زانو و بازگشت شما به فعالیتهای روزمره کمک میکنیم. تمامی جلسات فیزیوتراپی تحت نظر فیزیوتراپیست مجرب خانم غزال مؤمنی و با بهرهگیری از تجهیزات مدرن انجام میشود.
🔸 اگر ساکن اندیشه یا شهریار هستید و به دنبال یک کلینیک تخصصی فیزیوتراپی بعد از جراحی زانو میگردید، وقت آن است که از خدمات حرفهای ما بهرهمند شوید.
📍 برای مشاهده سایر خدمات و تعیین وقت، وارد صفحه اصلی کلینیک فیزیوتراپی غزال شوید.
دکترای تخصصی فیزیوتراپی دانشگاه شهید بهشتی