بیماری تنیس البو چیست؟ علت، تشخیص، درمان

تنیس البو چیست؟

تنیس البو یا اپی‌کوندیلیت خارجی آرنج یک بیماری شایع اسکلتی‌ عضلانی است که در اثر آسیب، التهاب یا تخریب تاندون‌های متصل به بخش خارجی استخوان آرنج ایجاد می‌شود. برخلاف نام آن، این بیماری فقط مختص تنیس‌بازان نیست و بسیاری از افراد عادی، کارمندان، کارگران، آرایشگران و حتی کاربران طولانی‌مدت موبایل و کامپیوتر نیز ممکن است به آن مبتلا شوند.
در تنیس البو، استفاده مکرر و نادرست از عضلات ساعد باعث فشار بیش از حد به تاندون‌ها شده و به‌مرور زمان درد مزمن ایجاد می‌شود.

علت ابتلا به تنیس البو چیست؟

تنیس البو یا آرنج تنیس بازان معمولاً به دلیل فشار مداوم و استفاده بیش از حد از عضلات و تاندون‌های ناحیه ساعد ایجاد می‌شود. این فشارها باعث ایجاد پارگی‌های میکروسکوپی در تاندون‌ها شده و در صورت عدم درمان، به التهاب مزمن و درد طولانی‌مدت منجر می‌گردد. مهم‌ترین علل ابتلا به تنیس البو عبارت‌اند از:

• وارد شدن آسیب به دلیل استفاده بیش از حد از عضله ها و تاندون ها
• وارد شدن ضربه به آرنج
• کشیده شدن عضله ها و تاندون های آرنج
•  پارگی و التهاب در ناحیه خارجی آرنج
•  انجام فعالیت هایی از قبیل ورزش های پرتابی، ورزش های راکتی، تایپ کردن، استفاده از قیچی باغبانی، نواختن ویالون و …

علائم تنیس البو (آرنج تنیس بازان)

علائم این بیماری ممکن است به‌تدریج یا ناگهانی ظاهر شوند، از جمله:

• درد در قسمت خارجی آرنج

• انتشار درد به ساعد و مچ دست

• ضعف در گرفتن اجسام

• درد هنگام چرخاندن دستگیره در یا باز کردن بطری

• تشدید درد با فعالیت‌های تکراری

• کاهش قدرت دست غالب

میزان و شدت درد در آرنج تنیس بازان چگونه است؟

درد تنیس البو معمولاً در سه سطح دیده می‌شود:

• خفیف: درد فقط هنگام فعالیت‌های خاص

• متوسط: درد مداوم حین کارهای روزمره

• شدید: درد دائمی حتی در حالت استراحت و خواب

نحوه تشخیص آرنج تنیس بازان

تشخیص تنیس البو یا آرنج تنیس بازان معمولاً بر پایه معاینه بالینی دقیق و بررسی سابقه علائم بیمار انجام می‌شود و در اغلب موارد نیازی به آزمایش‌های پیچیده نیست. تشخیص صحیح و زودهنگام نقش مهمی در انتخاب روش درمان مناسب و جلوگیری از مزمن شدن درد دارد. مراحل تشخیص شامل موارد زیر است:

 روشهای تشخیص آرنج تنیس‌ بازان عبارتند از:

• معاینه فیزیکی دقیق توسط پزشک
• بررسی سابقه پزشکی و شغلی بیمار
• بررسی محل درد با فشار بر ناحیه اتصال تاندون به استخوان
• نوار عصب و عضله (EMG) برای بررسی احتمال درگیری عصبی
• ارزیابی تفاوت قدرت در دو دست برای تشخیص ضعف عضلات ساعد
• تست‌ های حرکتی مچ و آرنج برای ارزیابی میزان درد و عملکرد عضلات
• تصویربرداری MRI برای بررسی التهاب یا آسیب بافت‌ های نرم و تاندون‌ ها
• بررسی حرکات تکراری یا فعالیت‌ های روزمره که منجر به بروز علائم شده‌ اند
• آزمایش تصویربرداری با اشعه ایکس (X-ray) برای بررسی آرتروز یا شکستگی

درمان بیماری آرنج تنیس‌ بازان

تنیس‌ اِلبو با گذر زمان رو به بهبود می‌ رود اما برای کوتاه‌ کردن دوره درد و برگشت سریع‌ تر به فعالیت، ترکیبی از مراقبت‌ های خانگی، اصلاح فعالیت‌ ها، درمان‌ های توان‌ بخشی و در صورت لزوم روش‌ های تزریقی یا جراحی به‌ کار می‌ رود.  روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:

• تزریق کورتیکواستروئید
• سوزن‌ خشک (Dry Needling)
• یخ‌ گذاری موضعی (کمپرس سرد)
• ژل‌ ها و پمادهای موضعی ضدالتهاب
• تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
• اولتراسوند درمانی و تحریکات عضلانی
• تنوتومی کم‌ تهاجمی (مانند TenJet)
• مچ‌ بند/آتل مچ یا آتل آرنج کوتاه‌ مدت
• بریس ضد فشار (Counterforce Strap)
• شوک‌ درمانی با امواج خارج‌ بدنی (ESWT)
• استراحت و توقف/تعدیل فعالیت‌ های محرک
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی خوراکی (NSAIDs)
• فنستراسیون/تنوتومی پوستی تحت هدایت سونوگرافی
• جراحی دبریدمان / ترمیم تاندون (باز یا آرتروسکوپیک)
• تزریق‌ های کم‌ کاربرد: سم بوتولینوم A، پرولوتراپی (آب‌ قند/نمکی)
• فیزیوتراپی (تمرینات تقویتی و کششی، تکنیک‌ های دستی، ماساژ)
• برنامه ورزشی خانگی هدفمند (مانند تمرینات اکسنتریک و Tyler Twist)

تفاوت آرنج تنیس بازان و آرنج گلف بازان چیست؟

تفاوت اصلی این دو بیماری در محل درد و نوع عضلات درگیر است:

• آرنج تنیس بازان (Tennis Elbow):
  درد در قسمت خارجی آرنج ایجاد می‌شود و عضلات بازکننده مچ دست درگیر هستند.

• آرنج گلف بازان (Golfer’s Elbow):
  درد در قسمت داخلی آرنج احساس می‌شود و عضلات خم‌کننده مچ دست آسیب می‌بینند.

از نظر درمانی، هر دو بیماری با فیزیوتراپی تخصصی به‌خوبی قابل کنترل و درمان هستند، اما نوع تمرینات و تکنیک‌های درمانی متفاوت خواهد بود.

تمرینات اصلاحی و تقویتی تنیس البو

تمرینات درمانی بخش جدایی‌ناپذیر درمان تنیس البو هستند. این تمرینات:

• قدرت و استقامت عضلات ساعد را افزایش می‌دهند

• فشار روی تاندون‌ها را کاهش می‌دهند

• احتمال عود مجدد درد را کم می‌کنند
  تمرینات باید به‌صورت تدریجی و زیر نظر فیزیوتراپیست انجام شوند تا از آسیب مجدد جلوگیری شود.

اصلاح ارگونومی و آموزش حرکتی تنیس البو

اصلاح وضعیت نشستن، نحوه استفاده از موس و کیبورد، شیوه گرفتن ابزار یا راکت و آموزش حرکات صحیح، نقش مهمی در موفقیت درمان دارد. بدون اصلاح الگوی حرکتی، حتی بهترین درمان‌ها نیز ممکن است نتیجه موقتی داشته باشند.

آیا جراحی برای درمان آرنج تنیس بازان ضروری است؟

در بیش از ۹۰٪ موارد نیازی به جراحی نیست. جراحی فقط زمانی توصیه می‌شود که:

• درمان‌های غیرجراحی حداقل ۶ ماه مؤثر نباشند

• درد شدید و ناتوان‌کننده باقی بماند
  فیزیوتراپی اصولی اغلب جایگزین مؤثر جراحی است.

دستگاه‌ های مورد استفاده در فیزیوتراپی تنیس البو

در کلینیک‌های مجهز، برای تسریع روند بهبودی از دستگاه‌های مختلفی استفاده می‌شود:

• شاک ویو تراپی (Shockwave Therapy)
  برای کاهش التهاب و تحریک بازسازی تاندون‌ها.

• لیزر تراپی پرتوان و کم‌توان
  برای کاهش درد و بهبود گردش خون موضعی.

• اولتراسوند تراپی
  برای تسریع ترمیم بافتی.

• الکتروتراپی و TENS
  جهت کاهش درد و اسپاسم عضلانی.

پیشگیری از تنیس البو

پیشگیری از تنیس البو (آرنج تنیس‌بازان) بیشتر با کاهش فشارهای تکراری روی عضلات و تاندون‌های ساعد و آرنج امکان‌پذیر است. افرادی که به‌دلیل شغل، ورزش یا فعالیت‌های روزمره حرکات مکرر مچ دست و ساعد انجام می‌دهند، بهتر است از انجام طولانی‌مدت حرکات تکراری بدون استراحت خودداری کنند. گرم کردن بدن و عضلات قبل از فعالیت، انجام صحیح حرکات ورزشی، تقویت تدریجی عضلات ساعد و استفاده از تکنیک مناسب هنگام ورزش می‌تواند به کاهش خطر آسیب کمک کند. همچنین در صورت شروع درد در قسمت خارجی آرنج، بهتر است فعالیتی که باعث تشدید درد می‌شود کاهش پیدا کند و برای جلوگیری از پیشرفت آسیب، ارزیابی تخصصی انجام شود.

درمان تنیس البو در کلینیک فیزیوتراپی غزال

در کلینیک فیزیوتراپی غزال، درمان تنیس البو با استفاده از روش‌های تخصصی فیزیوتراپی و تجهیزات پیشرفته و متناسب با شرایط هر بیمار انجام می‌شود. این مرکز به‌عنوان یکی از گزینه‌های بهترین فیزیوتراپی در اندیشه، از روش‌هایی مانند لیزر پرتوان، شاک‌ویو تراپی، تکار تراپی و مگنت تراپی در کنار تمرین‌ درمانی و تکنیک‌های دستی استفاده می‌کند تا به کاهش درد، بهبود عملکرد تاندون و بازگشت تدریجی قدرت عضلات ساعد کمک شود. هدف اصلی در فیزیوتراپی غزال، شناسایی عوامل مؤثر در ایجاد و تشدید تنیس البو، کاهش احتمال مزمن شدن درد و کمک به بازگشت ایمن بیمار به فعالیت‌های روزمره و ورزشی است. 

جمع‌بندی

تنیس البو یا آرنج تنیس بازان یک آسیب شایع تاندونی است که به‌دلیل حرکات تکراری، فشار بیش از حد به عضلات ساعد و استفاده نادرست از ابزار یا راکت ایجاد می‌شود. علائم اصلی شامل درد در ناحیه خارجی آرنج، کاهش قدرت دست و تشدید درد هنگام فعالیت‌های روزمره است. خوشبختانه، در بیشتر موارد درمان غیرجراحی و فیزیوتراپی تخصصی مؤثر است و می‌تواند التهاب را کاهش دهد، تاندون‌ها را ترمیم کند و عملکرد طبیعی ساعد و آرنج را بازگرداند.

روش‌های درمانی شامل تمرینات اصلاحی و تقویتی، بریس، تکنیک‌های دستی و استفاده از تجهیزات پیشرفته مانند لیزر پرتوان، شاک‌ویو، تکارتراپی و مگنت‌تراپی هستند. مراجعه به موقع به کلینیک‌های تخصصی مانند کلینیک فیزیوتراپی غزال در اندیشه و شهریار، ارزیابی دقیق، طراحی برنامه درمانی اختصاصی و آموزش اصول حرکتی و ارگونومی، می‌تواند روند درمان را کوتاه‌تر کرده و از بازگشت مجدد بیماری جلوگیری کند، به طوری که بیمار بدون نیاز به جراحی به فعالیت‌های روزمره و ورزشی خود بازگردد.

سوالات متداول درباره تنیس البو

آیا تنیس البو فقط در ورزشکاران ایجاد می‌شود؟

خیر. با وجود نام آن، تنیس البو فقط مختص بازیکنان تنیس نیست و ممکن است در افرادی که به‌طور مکرر از مچ دست و ساعد خود استفاده می‌کنند، مانند کارمندان، کارگران، نقاشان و برخی ورزشکاران ایجاد شود.

آیا فیزیوتراپی برای تنیس البو مؤثر است؟

بله، فیزیوتراپی تنیس البو می‌تواند با استفاده از تمرینات تقویتی و کششی، اصلاح الگوی حرکتی و در صورت نیاز برخی روش‌های درمانی به کاهش درد و بهبود عملکرد آرنج کمک کند.

تنیس البو چقدر طول می‌کشد خوب شود؟

مدت بهبودی به شدت آسیب، مدت زمان وجود علائم، فعالیت‌های روزمره و رعایت برنامه درمانی بستگی دارد. در برخی افراد علائم طی چند هفته کاهش پیدا می‌کند، اما مشکلات طولانی‌مدت ممکن است به دوره درمان و توانبخشی بیشتری نیاز داشته باشند.

آیا می‌توان با وجود تنیس البو ورزش کرد؟

انجام فعالیت‌هایی که درد را تشدید می‌کنند بهتر است تا زمان بهبود علائم محدود شوند. با این حال، فیزیوتراپیست می‌تواند تمرینات مناسب و فعالیت‌هایی را که فشار کمتری به تاندون وارد می‌کنند، متناسب با شرایط فرد تعیین کند.

آیا تنیس البو بدون جراحی درمان می‌شود؟

در بسیاری از موارد، درمان تنیس البو ابتدا با روش‌های غیرجراحی مانند اصلاح فعالیت‌ها، تمرینات درمانی و فیزیوتراپی انجام می‌شود. انتخاب روش درمان به شدت و مدت علائم و پاسخ بیمار به درمان بستگی دارد.